WK 2010 Finale Nederland-Spanje
Het verhaal van 0-1 in Soccer City

De weg naar de finale

Nederland startte het WK 2010 als outsider achter favorieten Spanje, Brazilie en Argentinie. Bondscoach Bert van Marwijk had na het mislukte EK 2008 (uitschakeling tegen Rusland in de kwartfinale) zijn ploeg op een fundament van fysieke kracht en pragmatisme gebouwd. Geen mooi voetbal, wel een team dat kon winnen.

In de groepsfase werd alles gewonnen: 2-0 tegen Denemarken, 1-0 tegen Japan, 2-1 tegen Kameroen. Drie keer de drie punten zonder oogverblindend te spelen. In de achtste finale schakelde Oranje Slowakije uit (2-1). De kwartfinale werd legendarisch: 2-1 tegen Brazilie na een 0-1 achterstand, met goals van Sneijder en een eigen doelpunt na een vrije trap. De halve finale tegen Uruguay (3-2) bracht Oranje voor de derde keer in de geschiedenis in een WK-finale na 1974 en 1978.

Spanje, regerend Europees kampioen sinds 2008, won de poule en speelde zich met 1-0 winst tegen Portugal, Paraguay en Duitsland naar de finale. Een team van tikitaka, met aan de bal Xavi en Iniesta als ritmegevers. De ultieme stijlbotsing stond op de planken voor 11 juli.

De opstellingen: Oranje en Spanje

Wesley Sneijder ging het toernooi in als nummer 10 met een ongelooflijk seizoen achter de rug bij Inter (treble onder Mourinho) en speelde de finale uit op zijn vertrouwde positie achter de spits. Robben kwam terug van een hamstringblessure die hem het EK 2008 had gekost. Voorin stond Van Persie ondanks een mager seizoen bij Arsenal, met Kuyt als hardwerkende rechtsbuiten.

Bij Spanje ontbrak Fernando Torres in de basis: de Liverpool-spits had een mager toernooi. Pedro startte op rechts, Villa was de spits. Cesc Fabregas zat op de bank, en zou de wedstrijd uiteindelijk beslissen.

De karatetrap en 14 gele kaarten

De wedstrijd werd geleid door de Engelse scheidsrechter Howard Webb, die later toegaf dat hij beter een andere wedstrijd had kunnen krijgen. Oranje koos vanaf de eerste minuut voor een fysiek duel: doel was Spanje uit hun ritme halen. En dat werkte aanvankelijk.

Het beruchtste moment kwam in de 28e minuut: Nigel de Jong sprong met gestrekt been omhoog en raakte met zijn noppen vol de borst van Xabi Alonso. In elke andere context had dat rood gekost. Webb gaf alleen geel. In zijn boek schreef Webb later dat hij dacht "dat ik geen WK-finale kapot wilde maken" maar erkende dat het achteraf een kapitale fout was.

Daarna werd het vooral hakken. Van Bommel en De Jong gingen door met overtredingen, Spanje hapte toe en kreeg ook gele kaarten. Bij elkaar deelde Webb 14 gele kaarten uit (9 voor Nederland, 5 voor Spanje), nog altijd het record voor een WK-finale. In de 109e minuut moest John Heitinga van het veld met zijn tweede geel: Iniesta was hem te snel af in de zestien. Met tien man wachtte Oranje op de penalty's.

De drie grote kansen van Robben

Tussen al het hak- en breekwerk had Oranje wel degelijk kansen. Arjen Robben was de man die het verschil moest maken, en stond drie keer op het punt geschiedenis te schrijven.

62e minuut. Sneijder gaf hem een steekpass over de Spaanse defensie. Robben ging alleen op Casillas af, koos voor de hoek en zag zijn schot op het laatste moment met de teen worden weggehaald. Het beeld is ingebrand bij elke Oranjefan: Robben die het hoofd in de handen pakt, Casillas die naar het publiek wijst.

83e minuut. Opnieuw alleen door, opnieuw oog in oog. Deze keer kwam er een trekfout achterop van Carles Puyol bij. Geen overtreding gefloten, geen kaart. Webb liet hem doorspelen.

121e minuut. In de absolute slotseconden kreeg Robben nog een ren langs Ramos, schoot hij voor het doel, raakte het been van Iniesta. Spanje brak uit, fluitsignaal, einde.

Eerlijk is eerlijk: Robben had moeten scoren. Casillas had een wereldsave. Maar in een wedstrijd waar Oranje misschien drie kansen had, kostte een gemiste kans op 1-0 in de 62e minuut de wereldtitel.

Het Iniesta-doelpunt in de 116e minuut

In de verlenging hield Oranje stand. Tot de 116e minuut. Spanje speelde de bal in de Nederlandse helft, een hoge bal werd door Heitinga (al voor zijn tweede geel) verkeerd weggekopt. Cesc Fabregas, ingevallen voor Pedro, zag Iniesta in vrije positie staan. Hij gaf de bal mee, Iniesta liet hem stuiteren, schoot over de uitkomende Stekelenburg en de bal lag erin.

Iniesta rende naar de cornervlag, trok zijn shirt uit en toonde een T-shirt met de tekst "Dani Jarque, siempre con nosotros" (Dani Jarque, altijd bij ons), als eerbetoon aan de overleden ploeggenoot. Geel voor het uittrekken van het shirt was hem worst, hij had Spanje wereldkampioen gemaakt.

Oranje had nog vier minuten plus blessuretijd. Met tien man kwam er weinig meer, behalve die laatste actie van Robben. Het fluitsignaal in de 121e minuut maakte een einde aan de droom. Spanje wereldkampioen, Oranje voor de derde keer in een WK-finale, voor de derde keer verloren.

De nasleep: Webb, Van Marwijk en de bijnamen

De wereldpers was hard voor Oranje. Spaanse media spraken van "anti-voetbal", de Engelse pers gebruikte termen als "thuggery". Zelfs Johan Cruijff, traditioneel kritisch op alles wat met het Nederlands elftal te maken had, schreef in zijn column dat dit Oranje "lelijk en bovendien onsuccesvol" was geweest. Het beeld dat bleef hangen: een team dat zichzelf was tegengekomen.

Howard Webb kreeg het zwaar. In Nederland werd hij jarenlang als boeman afgeschilderd voor het uitsluiten van Heitinga, in Spanje voor het niet-rood-geven aan De Jong. Webb schreef later in zijn autobiografie dat de finale van 2010 zijn carriere achtervolgde: "Ik heb het te veel laten doorgaan, dat is mijn grootste fout."

Voor Bert van Marwijk was de finale tegelijk hoogte- en dieptepunt. Hij verloor de wedstrijd en zou nog twee jaar bondscoach blijven, met een rampzalig EK 2012 (drie keer verloren in de poule) waarna hij stopte. Voor Sneijder, Robben en Van Persie was het de dichtst-bij-de-titel die ze ooit zouden komen.

In Nederland leeft de finale van 2010 nog steeds als trauma. "Als dit geen buitenspel is, dan is het voorbij": de uitspraak van NOS-commentator Jack van Gelder bij het Iniesta-moment is een vaste meme geworden, samen met de drie gemiste kansen van Robben.

Wat 2010 ons leert voor het WK 2026

Zestien jaar na 2010 staat Oranje weer aan de start van een WK, in een nieuwe samenstelling onder Ronald Koeman. De parallellen met 2010 zijn er, maar ook de verschillen. Drie lessen die je in je WK 2026-poule kunt meenemen.

Het WK 2026 begint op 11 juni in Mexico-Stad en eindigt op 19 juli in MetLife Stadium, New York. Voor het eerst sinds 16 jaar staat Oranje weer voor een groot toernooi met serieuze ambities. Of de derde finale-poging een vierde nederlaag wordt, of eindelijk de gouden medaille oplevert, weet niemand. Wat we wel weten: in een poule wedstrijd voor wedstrijd voorspellen werkt beter dan op gevoel.

Bekijk de actuele winkansen voor het WK 2026 en gebruik onze voorspellingen per wedstrijd om je poule data-gedreven in te vullen. 2010 was een trauma; 2026 is een nieuwe kans.